GES Santralinde Kompanzasyon ve Reaktif Ceza

Pek çok işletme çatısına güneş enerjisi santrali (GES) kurduktan sonra faturalarında beklenmedik bir kalemle karşılaşır: reaktif enerji bedeli. Daha önce sorunsuz çalışan kompanzasyon sistemi, GES devreye girdikten sonra yetersiz kalabilir. Bu yazıda sorunun nedenini ve çözüm yollarını anlatıyoruz.

GES Kurulunca Neden Reaktif Ceza Gelir?

Reaktif sınırlar, tesisin şebekeden çektiği reaktif enerjinin aktif enerjiye oranı üzerinden değerlendirilir. GES gündüz saatlerinde tesisin aktif ihtiyacının büyük kısmını karşılar; bu yüzden şebekeden çekilen aktif enerji ciddi oranda azalır. Oysa motorlar, trafolar ve diğer endüktif yükler reaktif enerji çekmeye devam eder. Sonuç olarak:

• Şebekeden çekilen aktif enerji azalır,
• Reaktif enerji aynı kalır veya kompanzasyon doğru çalışmazsa artar,
• Reaktif/aktif oranı yükselir ve yasal sınır aşılır.

Sınır aşıldığında yalnızca aşan kısım değil, ilgili dönemdeki reaktif tüketimin tamamı bedele tabi olur. Reaktif sınırlar ve ceza mantığı için Reaktif Ceza Nedir, Nasıl Önlenir? yazımızı okuyabilirsiniz.

Kompanzasyon Rölesi Neden Yanılır?

Klasik reaktif güç röleleri, akım trafosunun bulunduğu noktadaki güç akışına göre karar verir. GES'li tesislerde güç akışı gün içinde yön değiştirebilir (tüketimden üretime, üretimden tüketime). Akım trafosunun yeri ve rölenin bu duruma uygun olmaması halinde:

• Röle yanlış ölçüm yaparak kademeleri gereksiz devreye alabilir veya çıkarabilir,
• Gece ve hafta sonu düşük yükte kapasitif aşım oluşabilir,
• Gündüz ise endüktif aşım devam edebilir.

Çözüm Önerileri

1. Ölçüm noktasının doğru belirlenmesi

Kompanzasyon rölesinin akım trafosu, tesisin şebeke bağlantı noktasındaki toplam güç akışını görecek şekilde konumlandırılmalıdır.

2. Dört bölgeli (4 quadrant) röle kullanımı

Üretim ve tüketim yönlerini ayırt edebilen, GES uygulamalarına uygun reaktif güç röleleri tercih edilmelidir.

3. Kademe yapısının yeniden düzenlenmesi

Düşük yük saatleri için küçük kademeler, kapasitif aşımı önlemek için gerekirse şönt reaktör eklenmelidir.

4. Harmonik kontrolü

İnvertörler ve sürücüler harmonik üretir. Harmonik seviyesi yüksek tesislerde filtresiz kondansatörler aşırı ısınabilir ve rezonans oluşabilir. Bu durumda harmonik filtreli kompanzasyon uygulanmalıdır.

5. İnvertörlerin reaktif güç desteği

Bazı invertörler belirli bir reaktif güç üretebilir. Ancak bu özellik, ölçüm noktasıyla koordineli kullanılmalı ve dağıtım şirketi şartlarına uygun olmalıdır.

6. Düzenli izleme

Fatura dönemini beklemeden, enerji analizörü ile oranların sürekli izlenmesi sürpriz cezaları önler.

Lisanslı GES'lerde Reaktif Güç

Doğrudan OG veya YG seviyesinden şebekeye bağlanan santrallerde reaktif güç gereksinimleri farklıdır ve Elektrik Şebeke Yönetmeliği'nin ilgili ekleri kapsamında değerlendirilir. Bu konuyu EK-18 Nedir? yazımızda ele aldık.

Riskinizi Hemen Hesaplayın

Faturanızdaki aktif, endüktif ve kapasitif değerleri Kompanzasyon Hesaplama aracımıza girerek ceza riskinizi ve tahmini kVAr ihtiyacınızı saniyeler içinde görebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

GES kurduktan sonra kompanzasyon panomu değiştirmem gerekir mi?

Her zaman değil. Çoğu durumda akım trafosunun yerinin düzeltilmesi, GES'e uygun röle kullanımı ve kademe düzenlemesi yeterli olur. Harmonik seviyesi yüksekse filtreli yapıya geçiş gerekebilir.

Gece neden kapasitif ceza riski oluşur?

Gece ve tatil günlerinde yük düşer; kablo kapasitansı ve devrede kalan kondansatörler nedeniyle tesis şebekeye kapasitif reaktif enerji verir. Bu durum küçük kademeler ve şönt reaktörle dengelenir.

İnvertörün reaktif güç ayarını kendim değiştirebilir miyim?

İnvertör ayarları, dağıtım şirketi şartları ve santralin bağlantı koşullarıyla uyumlu olmalıdır. Değişiklikler yetkili mühendislik desteğiyle yapılmalıdır.

Reaktif oranlarımı nasıl takip edebilirim?

Faturalardaki aktif, endüktif ve kapasitif değerleri düzenli kontrol edebilir veya tesise enerji analizörü kurarak oranları anlık izleyebilirsiniz. Sitemizdeki kompanzasyon hesaplama aracı fatura değerleriyle hızlı kontrol sağlar.

Ceritoğlu Enerji ile Çözüm

Hem GES kurulumu hem de kompanzasyon panosu üretimi yapan bir firma olarak, GES'li tesislerin reaktif sorunlarını ölçüm, analiz ve pano revizyonu ile kalıcı olarak çözüyoruz.