03 Kasım 2026, 14:30
Orta gerilim enerji nakil hattı projelerinde en çok duyulan isimler kuş isimleridir: Swallow, Raven, Pigeon, Partridge, Hawk... Bu isimler, çelik özlü alüminyum (ACSR) iletkenlerin uluslararası kod adlarıdır. Bu yazıda bu iletkenlerin ne anlama geldiğini ve bir ENH projesinde doğru iletkenin nasıl seçildiğini anlatıyoruz.
ACSR (Aluminium Conductor Steel Reinforced), ortasında mekanik dayanımı sağlayan çelik tel(ler) ve etrafında akımı taşıyan alüminyum tellerden oluşan havai hat iletkenidir. Alüminyum hafif ve iyi iletkendir; çelik öz ise uzun açıklıklarda gerekli çekme dayanımını sağlar. Bu nedenle ACSR, dünyada ve Türkiye'de havai hatlarda en yaygın kullanılan iletken tipidir.
| Kod adı | Boyut | Alüminyum kesiti (yaklaşık) | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| Swallow | 3 AWG | ~27 mm² | Kısa, düşük yüklü OG branşmanları |
| Raven | 1/0 AWG | ~54 mm² | Küçük-orta güçlü bağlantı hatları |
| Pigeon | 3/0 AWG | ~85 mm² | GES ve sanayi bağlantılarında en yaygın OG iletkeni |
| Partridge | 266,8 MCM | ~135 mm² | Yüksek güçlü OG fiderleri |
| Hawk | 477 MCM | ~242 mm² | Ana OG fiderleri, yüksek akım |
Değerler bilgi amaçlıdır; kesin veriler için üretici katalogları ve ilgili dağıtım şirketi şartnameleri esas alınmalıdır.
Hattın taşıyacağı maksimum akım hesaplanır ve iletkenin akım taşıma kapasitesi ile karşılaştırılır. Akım taşıma kapasitesi; ortam sıcaklığı, rüzgâr ve izin verilen iletken sıcaklığına göre değişir.
Uzun hatlarda iletken kesiti yalnızca akıma göre değil, hattın sonunda izin verilen gerilim düşümüne göre de kontrol edilmelidir. Özellikle uzak GES sahalarında bu kriter belirleyici olabilir.
Küçük kesitli iletken ilk yatırımda ucuz görünse de yıllar boyunca daha fazla enerji kaybına neden olur. Üretim santrallerinde bu kayıp doğrudan gelir kaybıdır; bu yüzden kayıp maliyeti de hesaba katılmalıdır.
Direkler arası açıklık, buz ve rüzgâr yükleri, sehim-gerginlik hesapları iletken seçimini etkiler.
Bağlantı yapılacak dağıtım şirketinin standart iletken tipleri ve şartnameleri mutlaka dikkate alınmalıdır.
Ceritoğlu Enerji olarak tamamladığımız projelerde farklı ihtiyaçlara göre farklı iletkenler kullandık:
Tüm projeleri ENH referanslarımız sayfasında görebilirsiniz.
3/0 AWG Pigeon, orta gerilim GES ve sanayi bağlantılarında taşınan güç, mekanik dayanım ve maliyet açısından dengeli bir çözüm sunduğu için sıkça tercih edilir.
Mevcut direk ve armatürler yeni iletkenin ağırlık ve gerilme kuvvetlerine uygun değilse iletken değişimi direk değişimi de gerektirebilir. Bu nedenle gelecekteki güç artışları proje aşamasında dikkate alınmalıdır.
Bazı uygulamalarda alüminyum alaşımlı (AAAC) veya izoleli/korumalı iletkenler de kullanılabilir. Seçim, dağıtım şirketi şartnameleri ve proje koşullarına göre yapılır.
Üç fazlı hatta her faz için bir iletken kullanıldığını, yani toplam üç adet 3/0 AWG iletken çekildiğini ifade eder.
Doğru iletken seçimi; güvenli işletme, düşük kayıp ve sorunsuz kabul için kritik öneme sahiptir. ENH projenizin güzergah etüdünden enerjilendirmesine kadar tüm süreç için Enerji Nakil ve İletim Hatları hizmetimizi inceleyebilir, ENH nedir yazımızdan proje aşamalarını okuyabilirsiniz.
